5 علت و روش درمان بورسیت زانو که باید بدانید!

بورسیت زانو : راهنمای کامل بررسی و جامع علل و علائم

بورسیت زانو به التهاب کیسه های کوچک حاوی مایع به نام بورسا در اطراف مفصل زانو گفته می شود. این کیسه ها نقش ضربه گیر دارند و اصطکاک بین استخوان ها، تاندون ها و عضلات را کاهش می دهند تا حرکت زانو نرم و بدون درد انجام شود.

وقتی بورسا ملتهب می شود، فرد دچار درد، تورم، حساسیت به لمس و گاهی محدودیت حرکتی در ناحیه زانو می گردد. درد معمولاً هنگام خم و راست کردن زانو، زانو زدن یا بالا رفتن از پله ها تشدید می شود. اگر التهاب ادامه پیدا کند، انجام فعالیت های روزمره مانند راه رفتن یا نشستن روی زمین دشوار می‌شود.

بورسیت زانو می تواند به دلایل مختلفی مانند فشار یا زانو زدن طولانی مدت، ضربه مستقیم، حرکات تکراری، اضافه وزن یا بیماری های التهابی ایجاد شود و در بیشتر موارد با درمان های غیرجراحی مانند استراحت، دارودرمانی و فیزیوتراپی قابل کنترل است.

آناتومی بورسیت زانو

بورسیت زانو التهاب کیسه های کوچک پر از مایع (بورس) اطراف مفصل است که بین استخوان، تاندون، عضله و پوست قرار دارند و اصطکاک را کاهش می دهند. بورس های اصلی شامل پیش کشکی (جلوی کشکک)، زیرکشککی سطحی و عمیق (بین تاندون پاتلار و پوست یا استخوان)، سوپراپاتلار (بالای کشکک و زیر عضله چهارسر) و جانبی ها (دو طرف مفصل) هستند. التهاب هر بورس باعث درد، تورم و محدودیت حرکتی زانو می شود.

پس از کاهش التهاب حاد، خدمات فیزیوتراپی در قزوین برای تقویت عضلات چهارسر ران و همسترینگ و بهبود انعطاف پذیری و دامنه حرکتی زانو توصیه می شود تا فشار روی بورس کاهش یابد و ثبات مفصل افزایش پیدا کند.

انواع بورسیت زانو

بورسیت حاد: این نوع التهاب به طور ناگهانی و معمولاً به دنبال ضربه یا آسیب مستقیم به زانو ایجاد می شود.
بورسیت مزمن: این نوع التهاب به تدریج و به دلیل فشار مکرر یا استفاده بیش ازحد از زانو بروز می کند.

انواع بورسیت زانو بسته به محل التهاب بورس و علت بروز آن تقسیم می شوند:

بورسیت پیش کشکی (Prepatellar Bursitis):

بورس جلوی کشکک زانو ملتهب می شود.
شایع در افرادی که زیاد زانو می زنند (نقاشان، کارگران).

بورسیت سوپراپاتلار (Suprapatellar Bursitis):

بورس بالای کشکک زانو درگیر می شود.
معمولاً ناشی از ضربه مستقیم یا تجمع مایع مفصلی است.

بورسیت اینفراپاتلار یا هایپودوکسی (Infrapatellar Bursitis):

بورس زیر کشکک و روی تاندون پاتلار درگیر است.
شایع در ورزشکاران و دوندگان.

بورسیت عمیق زانو (Deep Knee Bursitis):

بورس عمیق اطراف مفصل زانو ملتهب می شود.
اغلب به علت آسیب داخلی مفصل یا بیماری های زمینه ای رخ می دهد.

بورسیت جانبی یا مدیال (Medial/Lateral Bursitis):

بورس های کناری زانو دچار التهاب می شوند.
معمولاً ناشی از فشار طولانی یا ضربه جانبی به زانو.

دلایل بروز بورسیت زانو

دلایل بروز بورسیت زانو معمولاً ناشی از التهاب بورس‌ها و فشار غیرطبیعی روی مفصل هستند. مهم‌ترین دلایل عبارت‌اند از:

فشار یا حرکات تکراری: زانو زدن طولانی، دویدن یا ورزش‌های پر فشار باعث اصطکاک مداوم بورس می‌شوند.
ضربه مستقیم: زمین خوردن یا ضربه ناگهانی به زانو التهاب حاد بورس ایجاد می‌کند.
عفونت: ورود باکتری به بورس، معمولاً پس از زخم یا جراحی، موجب بورسیت عفونی می‌شود.
بیماری‌های زمینه‌ای: آرتریت روماتوئید، نقرس یا مشکلات مفصل زانو، احتمال التهاب بورس را افزایش می‌دهند.
ضعف عضلات یا بیومکانیک نادرست: ناهماهنگی عضلات اطراف زانو باعث فشار اضافی روی بورس می‌شود.
سن و فرسایش بافت‌ها: کاهش انعطاف‌پذیری تاندون‌ها و بافت نرم اطراف زانو، ریسک بورسیت را بالا می‌برد.

علائم بورسیت زانو

علائم اصلی بورسیت زانو عبارتند از: تورم (آب آوردن) زانو: این شایع ترین علامت است، به خصوص در بورسیت های جلوی زانو (بورسیت پیش کشککی). ممکن است متوجه یک برآمدگی نرم یا متورم در قسمت جلویی یا داخلی زانو شوید. درد و حساسیت:

درد معمولاً هنگام حرکت دادن یا فشار دادن به ناحیه متورم بدتر می شود.
حساسیت به لمس در ناحیه آسیب دیده وجود دارد.
گاهی ممکن است درد حتی در حالت استراحت نیز احساس شود، که معمولاً به تدریج و طی چند روز تا چند هفته ایجاد می شود.
گرمی و قرمزی: ناحیه روی بورسا می تواند گرمتر از پوست اطراف و قرمز به نظر برسد.

محدودیت حرکتی:

در موارد شدید، تورم و درد می تواند خم کردن یا صاف کردن کامل زانو را دشوار کند.
ممکن است احساس سفتی در مفصل داشته باشید.

علائم بورسیت عفونی (سپتیک)

اگر بورسیت ناشی از عفونت باشد، علائم می تواند شدیدتر باشد و نیاز به درمان فوری پزشکی دارد:

تب و لرز
درد بسیار شدید
قرمزی واضح یا تغییر رنگ پوست
گرمای شدید در ناحیه زانو

نکته مهم: علائم بورسیت بسته به اینکه کدام بورس زانو ملتهب شده، می تواند کمی متفاوت باشد. برای مثال، بورسیت داخلی زانو (Pes Anserine Bursitis) معمولاً باعث درد در قسمت داخلی و کمی پایین تر از مفصل زانو می شود که با ورزش یا بالا رفتن از پله ها بیشتر می شود.

در صورت مشاهده هر یک از این علائم، به خصوص اگر همراه با تب، قرمزی شدید یا ناتوانی در حرکت دادن زانو باشد، توصیه می شود حتماً برای تشخیص دقیق و درمان مناسب به پزشک متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.

تشخیص بورسیت زانو

تشخیص بورسیت زانو معمولاً از طریق معاینه بالینی و بررسی تاریخچه پزشکی بیمار انجام می شود. پزشک ممکن است با لمس ناحیه زانو، وجود تورم، حساسیت و گرمی را بررسی کند. در برخی موارد، برای تأیید تشخیص و ارزیابی شدت التهاب، ممکن است از آزمایش های تصویر برداری مانند سونوگرافی یا MRI استفاده شود.

چگونه بورسیت زانو را درمان و از بروز آن پیشگیری کنیم؟

درد و التهاب زانو می‌ تواند فعالیت‌ های ساده روزمره مثل راه رفتن یا حتی نشستن را دشوار کند. بورسیت زانو از جمله مشکلاتی است که اگر به موقع درمان نشود، روند حرکت فرد را به شدت مختل خواهد کرد. خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده در سبک زندگی و بهره‌گیری از روش‌های درمانی مؤثر مثل فیزیوتراپی زانو و لگن در قزوین، می‌توان علائم این عارضه را کاهش داد و از تکرار دوباره آن پیشگیری کرد.

درمان بورسیت زانو به علت و شدت التهاب بستگی دارد و اغلب با روش های غیر جراحی و محافظه کارانه شروع می شود.

هدف اصلی درمان، کاهش التهاب، درد و پیشگیری از عود است.

۱. درمان های غیر جراحی (محافظه کارانه)

این روش ها برای بورسیت های غیر عفونی و خفیف تا متوسط، خط اول درمان محسوب می شوند:

مراقبت های خانگی و اولیه (R.I.C.E.)

استراحت (Rest): از فعالیت هایی که زانو را تحت فشار قرار می دهند، به ویژه زانو زدن های طولانی مدت، خودداری کنید. در موارد شدید، ممکن است نیاز به استفاده از عصا باشد.
یخ گذاری (Ice): استفاده از کمپرس سرد (یخ پیچیده شده در حوله) به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، ۳ تا ۴ بار در روز، برای کاهش التهاب و درد بسیار مؤثر است.
فشردگی (Compression): استفاده از یک باند کشی یا زانوبند فشاری می تواند به کنترل تورم کمک کند.
بالا نگه داشتن (Elevation): قرار دادن پا در سطحی بالاتر از قلب (مثلاً هنگام دراز کشیدن) به کاهش تجمع مایع و تورم کمک می کند.

دارودرمانی

داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs): داروهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن بدون نسخه پزشک یا با تجویز او می توانند به کاهش درد و التهاب کمک کنند.

فیزیوتراپی و توانبخشی

پس از کاهش التهاب حاد، فیزیوتراپی برای تقویت عضلات اطراف زانو (به ویژه عضلات چهارسر ران و همسترینگ) و بهبود انعطاف پذیری و دامنه حرکتی زانو توصیه می شود.
تقویت عضلات به ثبات مفصل کمک کرده و فشار روی بورساها را کاهش می دهد.

۲. مداخلات پزشکی و نیمه تهاجمی

اگر بورسیت به درمان های محافظه کارانه پاسخ ندهد، پزشک ممکن است اقدامات زیر را انجام دهد:

آسپیراسیون (Aspiration): پزشک با استفاده از یک سوزن ظریف، مایع اضافی داخل کیسه بورسا را تخلیه می کند. این کار علاوه بر تسکین درد و کاهش فشار، برای تشخیص نوع بورسیت (مثلاً عفونی یا غیرعفونی) نیز ضروری است.
تزریق کورتیکواستروئید: پس از آسپیراسیون، پزشک ممکن است داروی کورتیکواستروئید را به داخل بورسا تزریق کند. این دارو یک ضد التهاب قوی است که می تواند التهاب و تورم را به سرعت کاهش دهد.
آنتی بیوتیک ها (در بورسیت عفونی): اگر آزمایش مایع بورسا نشان دهنده عفونت (بورسیت سپتیک) باشد، مصرف یک دوره آنتی بیوتیک خوراکی یا وریدی برای درمان عفونت تجویز می شود.

۳. جراحی (بورسکتومی)

جراحی (بورسکتومی) به ندرت انجام می شود و معمولاً فقط برای موارد زیر در نظر گرفته می شود:

بورسیت مزمن، شدید و عودکننده که به تمام درمان های دیگر مقاوم بوده است.
بورسیت عفونی شدیدی که با آنتی بیوتیک و آسپیراسیون بهبود نمی یابد.

در این روش، کیسه بورس ملتهب به صورت کامل یا جزئی برداشته می شود.

توصیه مهم: اگرچه درمان های خانگی می توانند به تسکین اولیه کمک کنند، اما برای تشخیص دقیق و تعیین بهترین برنامه درمانی، به خصوص اگر علائم شدید یا همراه با تب باشند، حتماً باید به پزشک متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.

پیشگیری از بورسیت زانو

استفاده از زانوبند محافظ: در فعالیت هایی که خطر آسیب به زانو وجود دارد، از زانوبند استفاده کنید.
تقویت عضلات اطراف زانو: تمرینات تقویتی برای عضلات ران و ساق پا می تواند فشار روی زانو را کاهش دهد.
اجتناب از فعالیت های فشارزا: از انجام فعالیت هایی که فشار زیادی به زانو وارد می کنند، خودداری کنید.
استراحت مناسب: بعد از فعالیت های شدید، به زانو استراحت دهید و از فشار مکرر جلوگیری کنید.

روند بهبود بورسیت زانو

روند بهبود بورسیت زانو به شدت التهاب و رعایت درمان های توصیه شده بستگی دارد. در موارد خفیف، با استراحت و درمان های خانگی، ممکن است بهبودی در عرض چند روز تا یک هفته حاصل شود. در موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به درمان های تخصصی تر و زمان بیشتری برای بهبودی باشد.

نوع بورسیت	شدت	زمان حدودی بهبود تا رفع علائم اصلی	بازگشت به فعالیت کامل (همراه با توانبخشی)
بورسیت حاد غیرعفونی (شایع)	خفیف تا متوسط	۱ تا ۳ هفته	۴ تا ۶ هفته
	با نیاز به تزریق کورتیکواستروئید	چند روز تا ۱ هفته پس از تزریق	۳ تا ۵ هفته
بورسیت حاد عفونی (سپتیک)	متوسط تا شدید	۱ تا ۲ هفته (پس از شروع درمان آنتی بیوتیکی و آسپیراسیون)	۶ تا ۸ هفته (برای اطمینان از رفع کامل عفونت)
بورسیت مزمن (عودکننده یا طولانی مدت)	متغیر	چندین هفته تا چند ماه (بستگی به تغییر عادات و پاسخ به فیزیوتراپی دارد)	طولانی تر و متغیر، نیاز به مدیریت بلندمدت
بورسیت نیازمند جراحی (بورسکتومی)	شدید و مقاوم	۲ تا ۳ هفته (بهبود اولیه زخم)	۶ تا ۱۲ هفته (برای بهبودی کامل و توانبخشی)

سخن پایانی

بورسیت زانو یک التهاب شایع در کیسه های کوچک پر از مایع اطراف مفصل زانو است که می تواند باعث درد، تورم و محدودیت حرکت شود. شناسایی به موقع علائم، تشخیص دقیق و پیروی از روش های درمانی مناسب شامل استراحت، دارودرمانی، فیزیوتراپی و در صورت نیاز جراحی، نقش مهمی در بهبود سریع و جلوگیری از عوارض طولانی مدت دارد.

سوالات متداول

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت بروز علائمی مانند درد شدید، تورم زیاد، قرمزی، گرمی یا تب، فوراً باید به پزشک مراجعه نمود.
آیا بورسیت زانو خود به‌ خود خوب می‌شود؟
در موارد خفیف، بورسیت زانو ممکن است با استراحت و درمان‌ های خانگی ظرف چند روز تا چند هفته بهبود پیدا کند؛ اما در صورت تداوم علائم، مراجعه به پزشک ضروری است.
فرق بورسیت زانو با آرتروز چیست؟
آرتروز به تخریب تدریجی غضروف مفصل مربوط می‌شود، در حالی که بورسیت التهاب کیسه‌ های پر از مایع اطراف مفصل است و معمولاً به‌صورت ناگهانی یا بر اثر فشار و ضربه ایجاد می‌شود.
آیا ورزش کردن باعث تشدید بورسیت زانو می‌شود؟
فعالیت‌ های سنگین و فشار مستقیم روی زانو می‌ تواند علائم را بدتر کند. اما انجام حرکات کششی و تمرینات ملایم تقویتی زیر نظر فیزیوتراپیست به بهبود کمک می‌ کند.
آیا بورسیت زانو خطرناک است؟
در اغلب موارد خطر جدی ندارد، اما اگر همراه با تب، قرمزی شدید یا ترشح چرک باشد، ممکن است نشانه عفونت باشد و نیاز به درمان فوری دارد.