بورسیت شانه چیست و چه پیامدهایی دارد؟
بورسیت شانه به معنی التهاب کیسه های کوچک مملو از مایع (بورسا) در مفصل شانه است که مانند بالشتک هایی بین تاندون و استخوان قرار دارند. در حالت طبیعی، این بورس ها اصطکاک را کاهش داده و حرکت شانه را روان می کنند؛ اما با بروز التهاب، درد و محدودیت حرکتی افزایش می یابد. درد ممکن است تدریجی شروع شود، با حرکت بازو تشدید گردد و حتی در حالت استراحت نیز ادامه داشته باشد؛ به طوری که در صورت تداوم، فعالیت های روزمره را مختل می کند.در ناحیه شانه، شایع ترین نوع بورسیت مربوط به بورس ساب اکرومیال است. التهاب این بورس باعث درد شانه، کاهش دامنه حرکتی و گاهی تورم می شود، به ویژه هنگام بالا بردن دست یا انجام حرکات بالای سر. در این شرایط، فیزیوتراپی هیوا با ارزیابی دقیق شانه و استفاده از تمرینات هدفمند و روش های درمانی نوین، نقش مؤثری در کاهش درد، بهبود حرکت و پیشگیری از مزمن شدن بیماری دارد.
عوامل بروز بورسیت شانه
عوامل بروز بورسیت شانه معمولاً به دلیل تحریک، التهاب یا فشار مکرر روی بورسهای شانه (بهویژه بورس ساباکرومیال) ایجاد میشوند. مهمترین عوامل عبارتاند از:1. استفاده بیش ازحد و حرکات تکراری
- حرکات مکرر بالای سر (نقاشی، نجاری، شنا، والیبال)
- فعالیت های شغلی یا ورزشی طولانی مدت
- باعث اصطکاک مداوم و التهاب بورس می شود.
2. سندرم گیر افتادگی شانه
- کاهش فضای ساب اکرومیال
- فشار آکرومیون روی بورس و تاندون سوپرااسپیناتوس
- یکی از شایع ترین علل بورسیت شانه از نظر آناتومیک.
3. ضربه مستقیم یا آسیب ناگهانی
- افتادن روی شانه
- ضربه مستقیم یا تصادف
- التهاب حاد بورس و درد ناگهانی ایجاد می کند.
4. وضعیت بدنی نامناسب
- افتادگی شانه ها (Rounded shoulders)
- کیفوز افزایش یافته
- تغییر بیومکانیک شانه و افزایش فشار روی بورس.
5. ضعف یا عدم تعادل عضلانی
- ضعف عضلات روتاتورکاف
- ضعف تثبیت کننده های اسکاپولا
حرکت نادرست سر استخوان بازو و تحریک بورس.
6. افزایش سن و فرسایش بافت ها
- کاهش خاصیت ارتجاعی تاندون ها
- ساییدگی تدریجی ساختارهای شانه
- شایع تر در افراد بالای ۴۰ سال.
7. بیماری های التهابی و زمینه ای
- آرتریت روماتوئید
- نقرس
- دیابت
- افزایش استعداد التهاب بورس ها.
8. عفونت (نادر)
- ورود باکتری به بورس پس از زخم یا تزریق
- باعث بورسیت عفونی همراه با قرمزی، درد و تب.
علائم شایع بورسیت شانه
- درد شانه
- درد مبهم یا تیرکشنده
- تشدید درد هنگام بالا بردن دست یا حرکات بالای سر
- درد در بازه ۶۰ تا ۱۲۰ درجه ابداکشن (Painful Arc)
- محدودیت دامنه حرکتی
- کاهش توانایی بالا بردن یا چرخاندن دست
- درد بیشتر در حرکات فعال نسبت به غیرفعال
- درد شبانه
- تشدید درد هنگام خوابیدن روی شانه مبتلا
- بیدار شدن از خواب به دلیل درد
- حساسیت به لمس
- درد هنگام فشار روی ناحیه خارجی و فوقانی شانه
علائم همراه
- تورم خفیف یا احساس پری
- به ویژه در بورسیت حاد
- ضعف عضلات شانه
- به علت درد و مهار حرکتی (Pain inhibition)
- صدا یا احساس گیر کردن
- کلیک یا گیر افتادن هنگام حرکت شانه
علائم هشداردهنده (نیازمند بررسی فوری)
- درد شدید همراه با تب و قرمزی (احتمال بورسیت عفونی)
- درد پس از ضربه شدید یا تصادف
- ناتوانی کامل در حرکت شانه
نحوه تشخیص بورسیت شانه (خلاصه)
تشخیص بورسیت شانه معمولاً بر اساس شرح حال و معاینه بالینی انجام می شود.
- شرح حال: درد شانه که با بالا بردن دست و فعالیت تشدید می شود، درد شبانه و سابقه حرکات تکراری یا فشار به شانه
- معاینه: درد در حرکات فعال، محدودیت خفیف حرکتی، حساسیت در قسمت خارجی شانه
- تست ها: مثبت شدن تست های Neer و Hawkins نشان دهنده التهاب بورس
- تصویربرداری: سونوگرافی یا MRI فقط در موارد شدید یا مقاوم به درمان انجام می شود
- تشخیص نهایی: با بیماری های مشابه مانند پارگی روتاتورکاف و خشکی شانه انجام می گیرد
روش های درمان بورسیت شانه
درمان بورسیت شانه به دو دسته غیرجراحی و جراحی تقسیم می شود. در بیش از ۹۰٪ موارد، درمان غیرجراحی کافی است.
درمان های غیرجراحی (خط اول درمان)
این روش ها با هدف کاهش التهاب، درد و بازگرداندن حرکت طبیعی شانه انجام می شوند:
۱. استراحت و اصلاح فعالیت
کاهش حرکات تکراری، اجتناب از بالا بردن مداوم دست و پرهیز از خوابیدن روی شانه دردناک.
۲. دارودرمانی
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی برای کاهش درد و التهاب.
در صورت تداوم علائم، تزریق کورتون داخل بورس برای کاهش سریع التهاب استفاده می شود.
۳. فیزیوتراپی
مهم ترین بخش درمان شامل:
- تمرینات کششی برای کاهش خشکی
- تمرینات تقویتی عضلات روتاتورکاف و کتف
- اصلاح الگوی حرکتی شانه
فیزیوتراپی شانه از مزمن شدن بیماری جلوگیری می کند.
۴. کمپرس سرد و گرم
یخ در فاز حاد برای کاهش التهاب و گرما در مراحل بعدی برای شل شدن عضلات.
درمان های تخصصی بورسیت شانه
درمان های تخصصی زمانی به کار می روند که درد و التهاب بورسیت شانه با درمان های ساده به طور کامل بهبود نیابد یا بیماری به شکل مزمن درآید.۱. فیزیوتراپی تخصصی شانه
برنامه هدفمند شامل تمرینات اصلاحی، کششی و تقویتی عضلات روتاتورکاف و کتف برای کاهش فشار روی بورس و جلوگیری از عود بیماری.۲. تزریق کورتون هدایت شده
تزریق داروهای ضدالتهاب قوی (کورتیکواستروئید) داخل بورس، معمولاً با هدایت سونوگرافی، برای کاهش سریع التهاب و درد شدید.۳. شاک ویو تراپی (Shockwave)
استفاده از امواج صوتی برای کاهش التهاب، افزایش خون رسانی و ترمیم بافت های آسیب دیده در بورسیت های مزمن.۴. لیزر پرتوان
کاهش التهاب و درد و تسریع ترمیم بافت نرم اطراف مفصل شانه، به ویژه در موارد مزمن.۵. سوزن خشک (Dry Needling)
کمک به کاهش اسپاسم عضلانی اطراف شانه و بهبود دامنه حرکتی، به خصوص در بورسیت همراه با گرفتگی عضلانی.درمان های جراحی (در موارد نادر)
جراحی فقط زمانی انجام می شود که درمان های غیرجراحی طی چند ماه مؤثر نباشند.
۱. برداشت بورس ملتهب (Bursectomy)
در این روش بورس متورم و ملتهب خارج می شود تا فشار و درد کاهش یابد.
۲. جراحی آرتروسکوپیک شانه
با برش های کوچک انجام می شود و ممکن است همراه با:
- اصلاح گیر افتادگی شانه
- درمان مشکلات همزمان مانند خار استخوانی یا آسیب روتاتورکاف باشد.
جراحی معمولاً نتایج خوبی دارد اما آخرین گزینه درمان محسوب می شود.
سخن پایانی
بورسیت شانه نوعی التهاب درد ناک در اطراف مفصل شانه است که بیشتر بر اثر حرکات تکراری، فشار زیاد یا بیماری های زمینه ای ایجاد می شود. شناخت زود هنگام علائم و آغاز درمان های ساده مانند استراحت، کمپرس و فیزیوتراپی معمولاً مانع از پیشرفت بیماری می شود. در موارد شدیدتر تزریق یا جراحی نیاز است، اما با مراقبت درست اغلب افراد بهبود پیدا می کنند. توجه به درمان سریع، کلید بازگشت به فعالیت های روز مره بدون درد است.سؤالات متداول
- آیا کمپرس سرد یا گرم بهتر است؟ ابتدا کمپرس سرد برای کاهش التهاب مفید است، سپس حرارت ملایم کمک می کند تا جریان خون افزایش یابد و روند بهبود سرعت بگیرد
- چقدر طول می کشد بورسیت شانه بهبود یابد؟ بسته به شدت التهاب، معمولاً چند هفته تا چند ماه زمان نیاز است؛ رعایت درمان در منزل و پیگیری فیزیوتراپی روند بهبود را تسریع می کند.
- آیا ورزش می تواند بورسیت را بدتر کند؟ تمرینات نامناسب یا فشار بیش از حد می توانند التهاب را تشدید کنند. باید تمرینات ملایم، بدون درد و تحت نظر فیزیوتراپ انجام شوند.
- آیا بورسیت شانه در افراد جوان هم رخ می دهد؟ بله، در افرادی که حرکات تکراری شانه انجام می دهند (مانند ورزشکاران یا نقاشان)، در هر سنی ممکن است بورسیت ایجاد شود.
