چرا شانه من مدام در می رود؟ علل اصلی دررفتگی مکرر
دررفتگی شانه تجربه ای دردناک و ناتوان کننده است که متأسفانه در برخی افراد به صورت مکرر رخ می دهد. این وضعیت که به آن دررفتگی عود کننده شانه یا بی ثباتی شانه می گویند، می تواند کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. شناسایی دلایل در رفتن مداوم شانه برای انتخاب بهترین روش درمانی و پیشگیری از تکرار آن اهمیت فراوانی دارد. خدمات فیزیوتراپی در قزوین میتواند با ارزیابی دقیق و ارائه تمرینات تخصصی، به بازتوانی عضلات و افزایش ثبات شانه کمک کند.
مفصل شانه، با دامنه حرکتی وسیع خود، مستعدترین مفصل بدن برای دررفتگی است. این آسیب دیدگی می تواند ناشی از یک ضربه شدید یا حرکات ناگهانی باشد. اما دررفتگی های مکرر، غالباً ریشه های عمیق تر و پیچیده تری دارند که نیازمند بررسی دقیق آناتومیک و عوامل مستعدکننده هستند.
آسیب های ساختاری: ریشه های آناتومیک در رفتن مداوم شانه
پایداری مفصل شانه به همکاری تنگاتنگ استخوان ها، رباط ها، کپسول مفصلی و عضلات اطراف آن وابسته است. هرگونه آسیب یا ضعف در این ساختارها می تواند به بی ثباتی شانه منجر شود و راه را برای دررفتگی های پی در پی شانه هموار سازد. این آسیب ها اغلب پس از اولین دررفتگی ایجاد می شوند. درک این آسیب های ساختاری، کلید درک چرایی در رفتن مداوم شانه است. ترمیم نشدن صحیح بافت های آسیب دیده پس از یک دررفتگی حاد، مهمترین عاملی است که مفصل را در معرض خطر بالای عود قرار می دهد. از همین رو، تشخیص و درمان به موقع اولین دررفتگی بسیار حیاتی است.
دلایل در رفتن مداوم شانه (Recurrent Shoulder Dislocation)
در رفتن مکرر شانه معمولاً ناشی از ترکیبی از ضعف عضلانی، آسیب ساختاری و بی ثباتی مفصل است. شانه یک مفصل توپی و کاسه ای (Ball-and-Socket) با دامنه حرکتی وسیع است که به همین دلیل مستعد دررفتگی مکرر می شود. عوامل اصلی عبارتند از:
۱. آسیب اولیه و ضایعات استخوانی
- ضایعه بنکارت (Bankart Lesion): پارگی لابروم جلویی-تحتانی و کپسول مفصلی که عمق حفره گلنوئید را کاهش می دهد و ثبات شانه را پایین می آورد.
- ضایعه هیل-ساکس (Hill-Sachs Lesion): فرورفتگی یا شکستگی سر استخوان بازو که هنگام دررفتگی با لبه گلنوئید برخورد می کند و مسیر لغزش سر استخوان را آسان می کند.
- شکستگی ها یا تغییرات شکل استخوانی: برخی افراد به دلیل شکل خاص سر استخوان بازو یا گلنوئید، مستعد دررفتگی مکرر هستند.
۲. بی ثباتی لیگامانی و کپسولی
- شلی ذاتی لیگامان ها (Ligamentous Laxity): برخی افراد ژنتیکی دارای لیگامان های کشسان هستند که پایداری مفصل را کاهش می دهند.
- آسیب کپسول مفصلی: کشیدگی یا پارگی پس از دررفتگی اولیه باعث ضعف ساختاری و افزایش احتمال دررفتگی مکرر می شود.
۳. ضعف عضلات تثبیت کننده دینامیک
- عضلات روتاتور کاف و اسکاپولا سر استخوان بازو را در حفره گلنوئید نگه می دارند و حرکات شانه را کنترل می کنند.
- ضعف یا عدم هماهنگی این عضلات باعث کاهش ثبات دینامیک و افزایش احتمال دررفتگی می شود.
- قطع زودهنگام یا ناکافی فیزیوتراپی پس از دررفتگی اولیه، توان عضلات تثبیت کننده را کاهش می دهد.
۴. عوامل سن و فعالیت بدنی
- سن پایین (<۲۰ سال): انعطاف بیشتر لیگامان ها و فعالیت بدنی بالا، ریسک دررفتگی مکرر را افزایش می دهد.
- ورزش ها و فعالیت های پرخطر: ورزش هایی که شامل حرکات پرتابی، دست بالای سر یا تماس شدید هستند (والیبال، بسکتبال، شنا، کشتی)، فشار زیادی روی شانه وارد می کنند.
۵. فشار و کشیدگی مکرر
- شانه هایی که تحت فشار مداوم یا حرکات تکراری قرار دارند، حتی بدون آسیب شدید اولیه، ممکن است دچار دررفتگی شوند.
- ورزشکارانی مانند شناگران، تنیس بازان و والیبالیست ها بیشتر در معرض این نوع آسیب هستند.
۶. پارگی لابروم
- پارگی لابروم هنگام ضربه یا حرکات تکراری (مانند پرتاب توپ) رخ می دهد و ثبات مفصل را کاهش می دهد، باعث دررفتگی مکرر می شود.
در رفتن مداوم شانه معمولاً ناشی از ترکیبی از آسیب های استخوانی و لابرومی، شلی لیگامان ها، ضعف عضلات تثبیت کننده و فشارهای تکراری است.
برای پیشگیری و درمان، ارزیابی دقیق توسط ارتوپد و فیزیوتراپیست ضروری است.
| عامل اصلی | تاثیر در دررفتگی مکرر شانه | نوع آسیب/تاثیر |
|---|---|---|
| ضایعه بنکارت | پارگی لبروم قدامی-تحتانی | آسیب ساختاری |
| ضایعه هیل-ساکس | فرورفتگی در سر استخوان بازو | آسیب استخوانی |
| شلی رباط ها و کپسول | افزایش دامنه حرکتی و کاهش پایداری | ضعف بافتی (مادرزادی یا اکتسابی) |
| ضعف روتاتور کاف | کاهش پایداری دینامیک مفصل | عدم تعادل عضلانی |
| سن جوان در اولین دررفتگی | ریسک عود بسیار بالا (تا ۹۰ درصد) | فاکتور دموگرافیک |
| فعالیت های ورزشی پرخطر | افزایش فشار و ضربه به مفصل | فاکتور سبک زندگی |
علائم در رفتن مداوم شانه چیست؟
در رفتن مداوم شانه ها نشانه هایی دارد که نشان دهنده آسیب جدی هستند. این علائم به متخصص ارتوپدی کمک می کند تا تشخیص صحیحی از وضعیت بیمار ارائه دهد. رایج ترین علائم در رفتن مداوم شانه عبارتند از:۱. درد شدید و ناگهانی
- درد شدید در ناحیه شانه که معمولاً با حرکت بیشتر می شود.
- در موارد مزمن یا دررفتگی مکرر، درد ممکن است کمتر باشد اما با فعالیت شدید تشدید می شود.
۲. ناتوانی در حرکت دادن شانه
- شانه به سختی یا اصلاً حرکت نمی کند.
- بیمار اغلب دست خود را نزدیک بدن نگه می دارد تا درد کاهش یابد.
۳. تغییر شکل یا عدم تقارن شانه
- شانه ممکن است صاف تر، افتاده یا برآمده به نظر برسد.
- گاهی برجستگی سر استخوان بازو در جلو یا عقب شانه دیده می شود.
۴. تورم و کبودی
- تورم و کبودی در اطراف مفصل شانه ممکن است ایجاد شود، مخصوصاً بعد از آسیب شدید.
۵. ضعف یا بی حسی
- به دلیل فشار روی عصب ها، ممکن است ضعف، سوزش یا بی حسی در بازو و دست احساس شود.
۶. صدا یا حس “تق تق”
- در هنگام حرکت یا تلاش برای جا انداختن، ممکن است صدا یا حس تق تق شنیده شود.
درمان در رفتن مداوم شانه چیست؟
درمان در رفتن مداوم شانه با توجه به عواملی چون علت اصلی، شدت آسیب، سن، وضعیت سلامت و فعالیت بیمار تعیین می شود. برخی از این روش های درمانی عبارتند از:
1. فیزیوتراپی
فیزیوتراپی با تمرکز بر تقویت عضلات اطراف شانه، به بهبود ثبات و قدرت آن کمک می کند. فیزیوتراپیست با ارائه تمرینات هدفمند، عضلات روتاتور کاف را تقویت کرده و تعادل، وضعیت و دامنه حرکتی را بهبود می بخشد.2. اصلاح فعالیت
پرهیز از حرکات تکراری بالای سر یا ورزش های پر برخورد می تواند به طور مؤثری خطر در رفتگی مجدد شانه را کاهش دهد و سلامت مفصل را حفظ کند.3. استراحت و یخ درمانی
استراحت دادن به شانه و استفاده از یخ روی ناحیه آسیب دیده به طور موثری درد و تورم را کاهش می دهد.4. دارو های ضد التهابی
دارو های ضد التهابی غیر استروئیدی همچون ایبوپروفن، با کاهش درد و التهاب مؤثرند. گاهی پزشک برای تسکین سریع تر، تزریق کورتیکواستروئید ها را نیز تجویز می کند.5. استفاده از بریس
بریس یا بند شانه با ایجاد حمایت و بی حرکتی در مفصل، به کاهش خطر در رفتگی و افزایش پایداری شانه کمک می کند.6. جراحی
جراحی یک روش مؤثر برای درمان قطعی در رفتگی مداوم شانه است که بسته به شدت آسیب دیدگی و نوع مشکل، ممکن است به صورت آرتروسکوپی یا جراحی باز انجام شود. در روش آرتروسکوپی، که کمتر تهاجمی است، پزشک با استفاده از یک دوربین کوچک و ابزار های مخصوص از طریق برش های کوچک به مفصل شانه دسترسی پیدا کرده و بافت های آسیب دیده را ترمیم می کند. این روش به دلیل کم بودن برش ها و دوره بهبودی کوتاه تر، محبوبیت زیادی دارد. اما در مواردی که آسیب شدید تر یا مشکلات ساختاری وجود داشته باشد، جراحی باز توصیه می شود. در این روش، برشی بزرگ تر ایجاد می شود تا پزشک بتواند به راحتی مفصل شانه را بررسی و ترمیم کند.نتیجه گیری
در رفتن مداوم شانه یک چالش پزشکی پیچیده است که از ترکیب عوامل ساختاری، آسیب های تروماتیک اولیه و ویژگی های فردی نشأت می گیرد. از جمله مهمترین دلایل در رفتن مداوم شانه می توان به ضایعات بنکارت و هیل-ساکس، شلی رباط ها و کپسول مفصلی و ضعف عضلات روتاتور کاف اشاره کرد. عواملی مانند سن پایین در زمان اولین دررفتگی و برخی مستعدکننده های ژنتیکی نیز نقش کلیدی در افزایش خطر عود دارند. تشخیص دقیق علت در رفتگی های مکرر شانه و به دنبال آن، یک برنامه درمانی و توانبخشی مناسب، برای بازیابی عملکرد و جلوگیری از آسیب های بیشتر حیاتی است. مشاوره به موقع با متخصصین ارتوپدی و فیزیوتراپی، پیروی از برنامه توانبخشی جامع و در صورت لزوم، انجام جراحی ترمیمی، می تواند به طور مؤثری به مدیریت و کاهش دررفتگی عود کننده شانه کمک کند. این اقدامات کیفیت زندگی افراد درگیر با این مشکل را بهبود می بخشد.سوالات متداول
- آیا همیشه در رفتن مداوم شانه نیاز به جراحی دارند؟
- چه مدت طول می کشد تا پس از در رفتن مداوم شانه به حالت عادی بازگشت؟
- تفاوت اصلی بین بی ثباتی شانه و در رفتن مداوم شانه چیست؟
- چه نقشی رژیم غذایی در بهبود دررفتگی شانه دارد؟
