رادیکولوپاتی چیست و چگونه ایجاد می شود؟
رادیکولوپاتی به اختلال عملکرد یک یا چند ریشه عصبی گفته می شود که از نخاع خارج شده و پیام های عصبی را میان مغز، نخاع و سایر قسمت های بدن منتقل می کنند. این اختلال معمولاً زمانی اتفاق می افتد که فضای اطراف ریشه عصب کاهش پیدا کند یا بافت های مجاور به آن فشار وارد کنند. برای درک بهتر اینکه رادیکولوپاتی چیست، باید با ساختار ریشه های عصبی و نقش آن ها در انتقال پیام های عصبی آشنا شد. ریشه های عصبی در قسمت های مختلف ستون فقرات قرار دارند. بنابراین، محل درگیری مشخص می کند که علائم در کدام قسمت بدن ظاهر شوند. رادیکولوپاتی گردنی بیشتر دست ها و شانه ها را تحت تأثیر قرار می دهد، درحالی که نوع کمری معمولاً با درد کمر و انتشار آن به پا همراه است. این بیماری با نوروپاتی محیطی تفاوت دارد. در رادیکولوپاتی، مشکل در محل خروج عصب از ستون فقرات قرار دارد؛ اما نوروپاتی محیطی به آسیب عصب در مسیر حرکت آن در اندام ها گفته می شود. تشخیص این تفاوت برای انتخاب روش درمان ضروری است.انواع رادیکولوپاتی بر اساس محل درگیری
- رادیکولوپاتی گردنی: درگیری ریشه های عصبی گردن که می تواند باعث درد گردن، شانه، بازو و انگشتان شود.
- رادیکولوپاتی سینه ای: درگیری اعصاب ناحیه میانی ستون فقرات که گاهی درد نواری شکل در اطراف قفسه سینه ایجاد می کند.
- رادیکولوپاتی کمری: فشردگی ریشه های عصبی کمر که ممکن است با درد انتشاری به باسن و پاها همراه باشد.
- رادیکولوپاتی خاجی: درگیری ریشه های عصبی پایین ستون فقرات که می تواند عملکرد حرکتی و حسی اندام های تحتانی را تحت تأثیر قرار دهد.
افرادی که دچار درد گردن و انتشار علائم به دست هستند، ممکن است به برنامه تخصصی فیزیوتراپی نیاز داشته باشند. برای بهره مندی از خدمات فیزیوتراپی هیوا کلیک کنید.
مهم ترین علل ایجاد رادیکولوپاتی چیست
برای پاسخ دقیق تر به این سؤال که رادیکولوپاتی چیست و چه عواملی باعث ایجاد آن می شوند، باید علت های احتمالی فشار یا تحریک ریشه های عصبی بررسی شوند. عوامل مختلفی می توانند باعث تحریک یا فشردگی ریشه های عصبی شوند. برخی از این عوامل به مرور زمان و در اثر تغییرات طبیعی بدن ایجاد می شوند و برخی دیگر نتیجه آسیب های ناگهانی، ضربه یا فعالیت های نامناسب هستند.
- بیرون زدگی دیسک بین مهره ای: فشار دیسک بیرون زده بر ریشه های عصبی و ایجاد درد و بی حسی.
- تنگی کانال نخاعی: کاهش فضای عبور اعصاب و ایجاد فشار روی ریشه های عصبی.
- آرتروز ستون فقرات: فرسایش مفاصل مهره ها و تشکیل زوائد استخوانی که ممکن است به اعصاب فشار وارد کنند.
- تنگی سوراخ بین مهره ای: کاهش فضای خروج عصب از ستون فقرات و فشرده شدن ریشه عصبی.
- ضربه و آسیب های فیزیکی: تصادف، سقوط یا آسیب ورزشی که می تواند به مهره ها، دیسک ها و اعصاب آسیب برساند.
- لغزش مهره ها: جابه جایی مهره ها و ایجاد فشار بر ریشه های عصبی.
- تومورها و توده های اطراف ستون فقرات: رشد توده در نزدیکی اعصاب و ایجاد فشار بر آن ها.
- عفونت های ستون فقرات: التهاب مهره ها یا دیسک ها و احتمال درگیری ساختارهای عصبی.
- کیست های اطراف مهره ها: تشکیل کیست در نزدیکی مفاصل ستون فقرات و احتمال فشردگی عصب.
- تغییرات ناشی از افزایش سن: کاهش انعطاف پذیری دیسک ها و فرسایش تدریجی ساختارهای ستون فقرات.
- اضافه وزن و چاقی: افزایش فشار مکانیکی بر ستون فقرات و تشدید مشکلات زمینه ای دیسک و مهره ها.
- فعالیت های شغلی سنگین: بلند کردن مکرر اجسام سنگین و حرکات تکراری نامناسب که می توانند به ساختارهای ستون فقرات آسیب بزنند.
علائم رادیکولوپاتی چیست؟
علائم رادیکولوپاتی به نوع عصب درگیر، شدت فشردگی و مدت زمان آسیب بستگی دارند. آگاهی از اینکه رادیکولوپاتی چیست و چه علائمی دارد، به تشخیص زودهنگام این اختلال کمک می کند. بعضی افراد تنها درد خفیفی را تجربه می کنند، درحالی که در موارد شدیدتر ممکن است اختلال حسی و ضعف عضلانی نیز ایجاد شود.- درد انتشاری: انتشار درد از گردن یا کمر به سمت دست ها، شانه ها، باسن یا پاها.
- بی حسی اندام ها: کاهش یا از دست دادن حس در بخش هایی از دست یا پا.
- احساس گزگز و مورمور شدن: احساس سوزن سوزن شدن در مسیر عصب آسیب دیده.
- ضعف عضلانی: کاهش قدرت عضلات و دشواری در انجام حرکات روزمره.
- کاهش رفلکس های عصبی: ضعیف شدن یا از بین رفتن واکنش های طبیعی عضلات به محرک ها.
- احساس سوزش در اندام ها: ایجاد درد سوزشی در ناحیه تحت تأثیر عصب.
- افزایش درد با حرکت: تشدید درد هنگام چرخاندن گردن، خم شدن کمر، سرفه یا عطسه.
- اختلال در عملکرد حرکتی: دشواری در راه رفتن، گرفتن اشیا یا حرکت دادن دست و پا.
- اختلال حسی در مسیر مشخص عصب: تغییر حس در نواحی خاصی از پوست متناسب با ریشه عصبی درگیر.
- اختلال در تعادل: در برخی موارد، به ویژه در صورت وجود مشکلات عصبی همراه، دشواری در حفظ تعادل.
روش های درمان رادیکولوپاتی چیست
درمان رادیکولوپاتی به علت ایجاد فشار، شدت درد و میزان اختلال عصبی بستگی دارد. وقتی مشخص شود رادیکولوپاتی چیست و چه عاملی باعث بروز آن شده است، می توان روش درمان مناسب را انتخاب کرد.
۱. درمان دارویی
پزشک ممکن است با توجه به شرایط بیمار از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، مسکن ها یا داروهای مخصوص دردهای عصبی استفاده کند. انتخاب دارو باید بر اساس سابقه بیماری، شرایط کلی بدن و احتمال عوارض جانبی انجام شود. در برخی موارد خاص، تزریق کورتیکواستروئید در فضای اپیدورال برای کاهش التهاب و درد در نظر گرفته می شود. این روش معمولاً اثر تسکینی دارد و لزوماً علت ساختاری فشردگی عصب را برطرف نمی کند.۲. فیزیوتراپی و تمرین درمانی
فیزیوتراپی یکی از بخش های مهم درمان غیرجراحی رادیکولوپاتی است. برنامه توان بخشی باید متناسب با محل آسیب، شدت علائم و توانایی حرکتی بیمار طراحی شود. انجام تمرین های نامناسب ممکن است علائم را تشدید کند؛ بنابراین ارزیابی اولیه اهمیت دارد. در برنامه فیزیوتراپی ممکن است از روش های زیر استفاده شود:- تمرین های اصلاح وضعیت بدن و کاهش فشار روی ستون فقرات.
- تمرین های تقویت عضلات عمقی گردن و عضلات مرکزی بدن.
- حرکات کنترل شده برای افزایش انعطاف پذیری عضلات.
- تمرین های عصبی برای بهبود حرکت طبیعی عصب در بافت های اطراف.
- روش های کنترل درد مانند گرما یا سرما و تحریک الکتریکی در صورت نیاز.
استفاده از خدمات فیزیوتراپی ستون فقرات در قزوین می تواند بخشی از روند درمان غیرجراحی باشد. انتخاب تکنیک ها باید پس از بررسی وضعیت عصبی و ساختاری بیمار انجام شود.
۳. جراحی ستون فقرات
جراحی معمولاً اولین انتخاب برای درمان رادیکولوپاتی نیست. بااین حال، در صورت وجود ضعف عضلانی پیشرونده، فشار عصبی شدید، علائم عصبی جدی یا تداوم درد ناتوان کننده با وجود درمان مناسب، ممکن است جراحی توصیه شود. نوع عمل به علت فشردگی عصب بستگی دارد. برای مثال، در برخی بیماران برداشتن بخش بیرون زده دیسک یا افزایش فضای خروج ریشه عصبی می تواند فشار را کاهش دهد. تصمیم نهایی باید پس از تطبیق علائم بالینی با یافته های تصویربرداری گرفته شود.راهکارهای پیشگیری و مراقبت در خانه
اگرچه نمی توان از تمام موارد رادیکولوپاتی جلوگیری کرد، رعایت اصول مراقبتی می تواند احتمال بروز یا تشدید برخی مشکلات ستون فقرات را کاهش دهد.- اصلاح وضعیت نشستن: هنگام کار با رایانه، سر را در امتداد ستون فقرات نگه دارید و از خم شدن طولانی مدت گردن خودداری کنید.
- فعالیت بدنی منظم: پیاده روی و تمرین های مناسب به حفظ سلامت عضلات و مفاصل کمک می کنند.
- بلند کردن صحیح اجسام: هنگام بلند کردن بار، زانوها را خم کنید و از وارد کردن فشار ناگهانی به کمر بپرهیزید.
- تنظیم زمان استراحت: در فعالیت های طولانی مدت، وقفه های کوتاه ایجاد کنید و وضعیت بدن را تغییر دهید.